Ik heb advies nodig
Wat is erfbelasting?
Erfbelasting is de belasting die je in Vlaanderen betaalt wanneer je iets erft na een overlijden. Ze wordt geheven door de Vlaamse overheid en is verschuldigd door elke erfgenaam afzonderlijk, op basis van wat die persoon effectief ontvangt.
Belangrijk: de erfbelasting, voor verervingen in rechte lijn en tussen broers en zussen, wordt berekend op de netto nalatenschap. Dat is de waarde van alle roerende en onroerende goederen na aftrek van schulden en kosten, zoals openstaande leningen en begrafeniskosten. Pas daarna wordt bekeken welk bedrag elke erfgenaam ontvangt en welke tarieven van toepassing zijn.
Voor verkrijgingen door andere personen wordt het tarief toegepast op het totaal van de netto verkrijgingen van de erfopvolgers: elke erfopvolger betaalt een deel van de globaal berekende erfenisrechten in verhouding tot de ontvangen netto verkrijging.
Wat is het verschil tussen erfbelasting en successierechten?
Sinds 1 januari 2015 heeft de Vlaamse overheid ervoor gekozen de term ‘erfbelasting’ te lanceren. Sindsdien gebruikt men de term erfbelasting en successierechten door elkaar.
Erfbelasting in Vlaanderen is de verzamelterm voor successierechten verschuldigd op de nalatenschap van inwoners van Vlaanderen en het recht van overgang bij overlijden (verschuldigd op de nalatenschap van niet-inwoners van België op onroerende goederen gelegen in Vlaanderen).
Ik heb advies nodig
Wat zijn de huidige tarieven van erfbelasting in Vlaanderen?
In principe zijn de erfbelasting tarieven progressief: hoe meer je erft, hoe hoger het tarief. Bovendien verschillen de tarieven naargelang de verwantschap.
Tarieven in rechte lijn en tussen partners
Dit geldt voor:
· (klein)kinderen* en (groot)ouders
· echtgenoten
· wettelijk en feitelijk samenwonenden (vanaf het moment dat er ten minste 1 jaar ononderbroken werd samengewoond met de erflater en met de erflater een gemeenschappelijke huishouding werd gevoerd)
* In het artikel wordt enkel ingegaan op de verwantschap in rechte lijn. De codex fiscaliteit voorziet ook in een zogenaamde gelijkschakeling in rechte lijn voor:
· Ten volle geadopteerde kinderen
· Gewone adoptie, onder bepaalde voorwaarden
· Stiefouders
· Stiefkinderen
· Zorgouderen en Zorgkinderen onder bepaalde voorwaarden
** De erfgenamen in rechte lijn worden afzonderlijk belast op het roerende gedeelte en het onroerende gedeelte.
Tarieven tussen broers en zussen
Voor broers en zussen gelden de hoogste tarieven, wat een goede successieplanning hier extra belangrijk maakt. Dit geldt des te meer voor broers en zussen, aangezien zij door de loutere werking van de wet kunnen erven en op dat moment kunnen worden geconfronteerd met 55% erfbelasting vanaf €75.000,00. Andere personen, daarentegen, kunnen nooit automatisch erven, zodat er steeds moet worden nagedacht over een passende successieplanning.
* Voor de verkrijging door broers en zussen wordt geen opsplitsing gemaakt tussen roerend en onroerend vermogen. Het tarief wordt toegepast op de netto-verkrijging van elke broer of zus afzonderlijk.
Tarieven tussen anderen (niet-verwanten)
voor niet-verwanten gelden de hoogste tarieven. Bovendien wordt opgemerkt dat niet-verwanten quasi nooit automatisch (d.i. door de werking van het wettelijk erfrecht) zullen erven. Een goed doordachte successieplanning is hier steeds aan de orde.
Ik heb advies nodig
Zijn er vrijstellingen voor erfbelasting?
Ja. Vlaanderen voorziet verschillende vrijstellingen en verminderingen die het belastbaar bedrag aanzienlijk kunnen verlagen. Belangrijk: enkel partnerabattement en belastingkredieten worden automatisch toegekend, de andere vrijstellingen/verminderen moeten worden aangevraagd en kunnen slechts optimaal benut worden ingeval een goede planning werd opgemaakt voorafgaandelijk aan het overlijden
1) Vrijstelling gezinswoning voor de langstlevende partner
De gezinswoning kan volledig belastingvrij vererfd worden door:
· de echtgenoot
· de wettelijk samenwonende partner
· de feitelijk samenwonende partner, vanaf een samenwoning van minstens 3 jaar en op voorwaarde dat er tussen de samenwonenden geen verwantschap is in de rechte lijn (bv ouder en kind)
Let op: de echtgenoot, wettelijk of feitelijk samenwonen partner erft de woning niet automatisch. Successieplanning is dus noodzakelijk.
Hierop is geen erfbelasting verschuldigd, ongeacht de waarde van de woning.
2) Verhoogd partnerabattement op roerende goederen
Vanaf 1 januari 2026 werd het partnerabattement verhoogd:
· Vrijstelling op roerende goederen:
o vroeger: €50.000
o nu: €75.000
Dat betekent dat de langstlevende partner op de eerste €75.000 aan roerende goederen (zoals spaargeld en beleggingen) geen erfbelasting betaalt.
Singlevermindering: nieuwe regeling vanaf 2026
De vriendenerfenis werd afgeschaft, maar maakt plaats voor een nieuwe, ruimere regeling: de singlevermindering.
Wat houdt de singlevermindering in?
· Voor kinderloze singles
· Tot €100.000 kan aan één of meerdere begunstigden worden nagelaten
· Voordelige tarieven:
o eerste €50.000 aan 3%
o volgende €50.000 aan 9%
De begunstigden hoeven geen familie te zijn. Je kiest zelf wie je aanduidt in je testament.
Deze maatregel is vooral interessant voor wie wil nalaten aan vrienden, pluskinderen of andere dierbaren. Heb je stiefkinderen? Dan ben je geen kinderloze single en kan deze vermindering dus niet worden toegepast.
Let op: de singlevermindering wordt pas toegepast wanneer de overledene in een testament op ondubbelzinnige wijze één of meerdere begunstigden heeft aangeduid.
Ik heb advies nodig
Hoe betaal je successierechten bij een erfenis?
Na een overlijden moet een aangifte van nalatenschap worden ingediend bij de Vlaamse Belastingdienst, digitaal via ERFonline. Let op! Hoewel de digitale tool gratis ter beschikking wordt gesteld, is het aangeraden om u te laten bijstaan bij het invullen van een aangifte van nalatenschap. De complexiteit van het erfrecht en de erfbelasting is namelijk niet te onderschatten.
Termijnen
Na verwerking ontvang je een aanslagbiljet. De uiterlijke betaaltermijn voor de erfbelasting is 2 maanden. Dus in de meeste gevallen moet er binnen de 6 maanden na overlijden betaald worden: deze korte betaalperiode maakt dat een zorgvuldige proactieve successieplanning in veel gevallen van niet te onderschatten belang is.
Erfbelasting bij familiale ondernemingen en vennootschappen
Voor de overdracht van een familiale onderneming of familiale vennootschap geldt in Vlaanderen verlaagde tarieven van 3 % of 7 % (afhankelijk van de graad van verwantschap), op voorwaarde dat aan strikte voorwaarden wordt voldaan. Deze regeling is bedoeld om de continuïteit van familiale ondernemingen en vennootschappen te beschermen.
Wij geven in de marge graag mee dat familiale ondernemingen en vennootschappen tijdens het leven onder een nog gunstiger fiscaal regime kunnen worden overgedragen. Om bedrijfsleider te stimuleren om na te denken over hun opvolging, bestaat er een vrijstelling van schenkbelasting voor het schenken van deze ondernemingen en vennootschappen. De voorwaarden om van dit gunstregime (in de erf- en schenkbelasting) te kunnen genieten zijn sinds 1 januari 2026 grondig gewijzigd. Wij kijken graag samen met je na of jouw onderneming of vennootschap voldoet aan de voorwaarden van het familiaal gunstregime.
Waarom successieplanning cruciaal is
Zonder planning kan erfbelasting zwaar doorwegen. Met een doordachte successieplanning kan je:
· erfbelasting beperken of spreiden
· optimaal gebruikmaken van vrijstellingen
· onaangename verrassingen voor nabestaanden vermijden
Denk aan:
· testament
· schenkingen
· aangepaste vermogensstructuur
Heb je nood aan advies over jouw erfbelasting of successieplanning? Aarzel dan niet en neem contact met ons op. We helpen je graag.
