Ik wil een expert spreken
Wat is een zorgvolmacht?
Met een zorgvolmacht geef je één of meerdere personen, de zogenaamde lasthebbers, de bevoegdheid om bepaalde beslissingen in jouw naam te nemen. Je bepaalt zelf welke bevoegdheden je toekent en vanaf wanneer de zorgvolmacht uitwerking krijgt.
Een zorgvolmacht kan bijvoorbeeld betrekking hebben op het:
· beheren van bankrekeningen en beleggingen;
· betalen van facturen;
· beheren of verkopen van vastgoed;
· uitvoeren van bepaalde schenkingen;
· beheren of verkopen van aandelen;
· regelen van bepaalde persoonlijke en praktische aangelegenheden;
· maken van afspraken over je toekomstige zorg of verblijf.
Een zorgvolmacht hoeft bovendien niet noodzakelijk pas te starten wanneer je wilsonbekwaam wordt. Je kunt ook bepalen dat de lasthebber je al eerder mag bijstaan.
Wil je dat de zorgvolmacht blijft gelden wanneer je later wilsonbekwaam wordt, dan moet ze geregistreerd zijn in het Centraal Register van Lastgevingen. Zonder die registratie eindigt een gewone lastgeving in principe wanneer je wilsonbekwaam wordt.
Het grote voordeel? Je maakt zelf vooraf afspraken over wie jouw belangen mag behartigen en hoe dat moet gebeuren. Zonder zorgvolmacht kan het nodig zijn dat de vrederechter een bewindvoerder aanstelt wanneer je zelf niet meer in staat bent om bepaalde beslissingen te nemen.
Waarom veranderen de regels voor de zorgvolmacht?
De wet van 8 november 2023 hervormt het statuut van de bewindvoerder over een beschermde persoon. Daarmee wil de wetgever onder meer de kwaliteit en professionalisering van bewindvoering versterken.
Die hervorming heeft niet alleen gevolgen voor bewindvoerders die door een rechter worden aangesteld. Ook voor personen die als lasthebber worden aangeduid in een zorgvolmacht veranderen er zaken.
De inwerkingtreding van een groot deel van deze hervorming was oorspronkelijk voorzien voor 1 september 2025. De wet van 18 juli 2025 heeft die datum echter uitgesteld. Volgens de huidige regelgeving treedt het nieuwe systeem uiterlijk op 1 september 2027 in werking, tenzij de Koning een eerdere datum bepaalt.
Ik wil een expert spreken
Wie mag vanaf 1 september 2027 lasthebber zijn?
Vandaag heb je relatief veel vrijheid bij het kiezen van een lasthebber. Vanaf de invoering van de nieuwe regels wordt het belangrijker tot welke categorie de gekozen persoon behoort.
De wet maakt daarbij een onderscheid tussen familiale bewindvoerders en professionele bewindvoerders.
1. De familiale bewindvoerder
De term ‘familiaal’ moet je ruim interpreteren. Het hoeft dus niet noodzakelijk om een familielid in de klassieke betekenis te gaan.
Onder deze categorie kunnen onder meer vallen:
· je echtgenoot of echtgenote;
· je wettelijk samenwonende partner;
· de persoon met wie je feitelijk een gezin vormt;
· je ouders of kinderen;
· andere naaste familieleden;
· iemand met wie je een nauwe persoonlijke band hebt;
· iemand die betrokken is bij je dagelijkse zorg of begeleiding.
Ook een goede vriend of andere vertrouwenspersoon kan dus in bepaalde omstandigheden als familiale bewindvoerder worden beschouwd.
Vooral die ‘nauwe band’ is belangrijk. De wet legt niet in detail vast wanneer een persoonlijke band voldoende nauw is. Duid je iemand aan die geen partner of familielid is, dan kan het daarom verstandig zijn om in de zorgvolmacht duidelijk te omschrijven welke band jullie hebben en waarom je net die persoon als lasthebber kiest.
2. De professionele bewindvoerder
Heeft de aangeduide lasthebber geen familiale of voldoende nauwe persoonlijke band met jou en treedt die persoon professioneel op? Dan gelden strengere voorwaarden.
Er wordt onder meer een Nationaal Register van Professionele Bewindvoerders ingevoerd. Professionele bewindvoerders zullen aan specifieke kwaliteitsvoorwaarden moeten voldoen. Zo voorziet de wet onder andere in opleiding, professionele bekwaamheid, onafhankelijkheid en onpartijdigheid en een specifieke deontologische code.
Hierbij is de timing belangrijk. Hoewel de hervorming volgens de huidige wetgeving uiterlijk op 1 september 2027 in werking treedt, moet iedere professionele bewindvoerder uiterlijk op 1 juli 2028 in het nationale register zijn opgenomen, tenzij de Koning een eerdere datum vastlegt. De specifieke opleidingsvoorwaarde wordt uiterlijk op 1 januari 2029 van toepassing.
De regelgeving bevat dus verschillende overgangsdata. Het is daarom belangrijk om bij het opstellen of controleren van een zorgvolmacht rekening te houden met de regels die van toepassing zullen zijn op het moment waarop de lasthebber effectief moet optreden.
Ik wil een expert spreken
Heb je al een zorgvolmacht? Laat je lasthebbers controleren
De nieuwe regelgeving is niet alleen relevant wanneer je na 1 september 2027 een nieuwe zorgvolmacht opstelt. Ook een bestaande zorgvolmacht kan gevolgen ondervinden.
Heb je je partner, een kind of een ander nabij familielid als lasthebber aangeduid? Dan zal er doorgaans weinig veranderen.
Meer aandacht is nodig wanneer je bijvoorbeeld een externe adviseur, accountant, advocaat, vermogensbeheerder, kennis of andere derde als lasthebber hebt aangeduid.
In dat geval moet worden bekeken of die persoon:
1. als familiale bewindvoerder kan worden beschouwd omdat er een voldoende nauwe persoonlijke band bestaat; of
2. onder het regime van de professionele bewindvoerders valt en aan de daarvoor geldende voorwaarden voldoet.
Voldoet je gekozen lasthebber op het moment dat hij of zij moet optreden niet aan de toepasselijke wettelijke voorwaarden, dan kan dat de uitvoering van je zorgvolmacht in het gedrang brengen. Mogelijk moet er dan alsnog een beroep worden gedaan op de vrederechter.
Dat is net wat je met een goed uitgewerkte zorgvolmacht zoveel mogelijk probeert te vermijden.
Vergeet ook de lasthebber ad hoc niet
Sommige zorgvolmachten voorzien naast de gewone lasthebber ook een lasthebber ad hoc.
Zo'n persoon komt tussen wanneer de gewone lasthebber met een belangenconflict wordt geconfronteerd. Stel bijvoorbeeld dat je een van je kinderen als lasthebber aanduidt en in de zorgvolmacht voorziet dat er later onder bepaalde voorwaarden een schenking aan datzelfde kind mag gebeuren. Omdat je kind dan zowel lasthebber als begunstigde is, kan een belangenconflict ontstaan.
Een afzonderlijke lasthebber ad hoc kan in zo'n situatie optreden.
Ook voor deze persoon moet je rekening houden met de nieuwe regels. Het volstaat dus niet om alleen na te gaan of je hoofdlasthebber aan de toekomstige voorwaarden voldoet. Ook eventuele vervangende, opvolgende of ad-hoclasthebbers verdienen aandacht.
Ik wil een expert spreken
Een nieuwe zorgvolmacht opstellen? Denk vandaag al aan 2027
September 2027 lijkt misschien nog veraf. Toch is het weinig zinvol om vandaag een nieuwe zorgvolmacht op te stellen waarvan je nu al weet dat een aangeduide lasthebber later mogelijk niet meer aan de wettelijke voorwaarden voldoet.
Bovendien weet je nooit wanneer een zorgvolmacht daadwerkelijk nodig zal zijn. Daarom is het aangewezen om bij een nieuwe zorgvolmacht nu al vooruit te kijken.
Denk daarbij niet alleen na over wie je als lasthebber kiest, maar ook over:
· welke bevoegdheden je precies wilt geven;
· wanneer de zorgvolmacht in werking moet treden;
· of verschillende lasthebbers afzonderlijk of samen mogen handelen;
· wie optreedt bij een belangenconflict;
· wie een lasthebber vervangt wanneer die zijn taak niet meer kan uitvoeren;
· welke regels je wilt vastleggen rond je vermogen, vastgoed of onderneming;
· welke persoonlijke wensen je voor je toekomstige zorg wilt opnemen.
Een zorgvolmacht is immers veel meer dan alleen de keuze van één vertrouwenspersoon. Hoe duidelijker je vandaag je wensen en spelregels vastlegt, hoe kleiner de kans op onzekerheid of discussies wanneer je later zelf niet meer kunt beslissen.
Moet je je zorgvolmacht vóór 1 september 2027 aanpassen?
Niet iedere bestaande zorgvolmacht moet automatisch worden gewijzigd. Vooral de identiteit en hoedanigheid van je lasthebbers bepalen of actie nodig is.
Heb je al een zorgvolmacht? Dan is dit een goed moment om ze opnieuw boven te halen. Controleer niet alleen wie je destijds hebt aangeduid, maar ook of de gemaakte afspraken nog overeenstemmen met je huidige familiale, financiële en professionele situatie.
Heb je een lasthebber aangeduid die geen familie is en met wie de persoonlijke band niet vanzelfsprekend is? Of koos je voor een externe professionele vertrouwenspersoon? Dan is een tijdige controle extra belangrijk.
Zo vermijd je dat pas op het moment waarop je zorgvolmacht nodig is, blijkt dat een aangeduide persoon niet langer kan optreden.
Wil je weten of jouw bestaande zorgvolmacht nog toekomstbestendig is of wil je een nieuwe zorgvolmacht laten uitwerken? Neem contact op met een PIA-kantoor in je buurt. Onze experts bekijken samen met jou welke afspraken passen bij jouw persoonlijke, familiale en vermogensrechtelijke situatie.
